15.10.2025 (bugün) tarihli Resmî Gazete’de Anayasa Mahkemesi’nin sürpriz bir iptal kararı yayımlandı. Bu kararıyla AYM, 1567 Sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun’un 1. maddesini ve buna bağlı olarak 2. ve ek-5. maddelerini iptal etti.
Kararın önemi şu ki; Cumhurbaşkanı’na TL’nin değerini koruma amacına hizmet eden kararlar alma yetkisi veren 1567 Sayılı Kanun’un 1. maddesi, son yıllarda gündemimizi oldukça meşgul eden dövizle sözleşme yasağına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararının dayanağı idi.
AYM Daha Önce İptal Başvurusunu Reddetmişti
Bu maddenin Cumhurbaşkanı’na verdiği yetkinin sınırsız olması sebebiyle Anayasa’ya aykırı olduğu sonucuna varan AYM aslında bu maddeyle ilgili ilk kez karar vermiyor. Daha önce, hatta oldukça uzun zaman önce, henüz AYM yeni kurulmuşken bu maddenin Anayasa’ya aykırı olduğu iddiasıyla yapılan başvuruyu görüşen AYM bir oy farkla iptal başvurusunu reddetmişti (28.03.1963, 4/71).
Aradan geçen yaklaşık 60 yıllık sürenin ardından bu kez AYM, aynı gerekçelerle yapılan iptal başvurusunu kabul ederek kanun hükmünü iptal etti (17.06.2025, 2024/193 E., 2025/136 K.).
Dövizle Sözleşme Yasağı Kalktı mı?
Şimdi gündemdeki kritik soru şu; acaba bu maddeye dayanılarak çıkarılan alt mevzuatın akıbeti ne olacak? Özellikle, dövizle sözleşme yapmayı yasaklayan 32 sayılı Karar ve bu Kararın uygulamasına ilişkin Tebliğlerin akıbeti ne olacak?
Bu soruya verilecek cevap zor değil aslında. Dayanak Kanun hükmü Anayasa’ya aykırı olduğu için iptal edildiğine göre, bu maddeye dayanılarak düzenlenen alt mevzuatın da uygulanabilirliği kalmamış olacaktır hukuken.
Kararın Yürürlüğünün Ertelenmesi
Fakat bu kaosu önlemek amacıyla AYM verdiği kararın yürürlüğünü bugünden itibaren 9 ay süreyle erteledi. Bu süre içinde TBMM’nin AYM kararını dikkate alarak yeni bir düzenleme yapması beklenecek. Sanırım TBMM bu konuda hareketsiz kalmayıp yeni bir kanun hükmü düzenleyecektir. Aksi hâlde, dövizle sözleşme yasağı başta olmak üzere çok sayıda alt mevzuat uygulanamaz hâle gelir.
Derdest Davaların Akıbeti
Bu arada, dövizle sözleşme yasağına dayalı olarak açılan ve hâlen derdest olan davalar için de ilginç bir tablo çıkmış oldu ortaya. Anayasa’ya aykırı bir kanun hükmüne dayalı olarak alınan karara göre verilecek bir mahkeme kararı oldukça tartışmalı bir karar olur. Bu sebeple sanırım, AYM kararı dikkate alınarak AYM’nin verdiği 9 aylık sürede ne gibi bir gelişmenin olacağının beklenmesi ve bu sürecin ardından karar verilmesi doğru bir uygulama olacaktır.
15.10.2025
Prof. Dr. Umut Yeniocak
